Çankırı Araştırmaları Sitesi | Forumlar  
Çankırı Araştırmaları Sitesi  
Çankırı Araştırmaları Sitesinin 2002-2005 dönemi arşiv kayıtlarıdır.
 Arama Forumlar  Yazılar  Resimler  İletişim  
          www.cansaati.org
   
 

 

 
 Tüm Forumlar
 Araştırma ve Proje Yarışmaları
 
Mühimme Defterinde Çankırı Hakkında Alınan Karar
  Yazıcı Çıktısı /Yazıyı Bilgisayarına kaydet  

Yazan Önceki Konu Konu Sonraki Konu  
Ahmet GÜLŞEN
Yönetici


Kayseri
642 Cevap
Gönderim - 08/11/2005 :  21:13:07        
BOA de Yer Alan H.973/M.1565-66 Tarihli Mühimme Defterinde Çankırı Hakkında Alınan Kararlar
Ferruh TORUK
Öğretim Görevlisi



Mühimme defterleri bilindiği üzere Divan-ı Hümayun toplantılarında müzakere edilen iç ve dış meselelere ait siyasi, askeri, ictimai ve iktisadi konularda önemli kararların kaydedildiği defterlerdir. BOA de yaklaşık H961-1323/M. 1553-1905 tarihleri arasını ihtiva eden yaklaşık 266 mühimme defteri mevcuttur.

Bu defterler yaklaşık dört ayrı grupta ele alınmaktadır. Bunlardan ilki Divan toplantısında Patişahın emirlerinin kaydolunduğu defterlerdir. İkincisi Rikab denilen Sadrazamın sefer veya başka bir nedenle saraydan ayrılırken yerine vekil bıraktığı Rikab kaymakamı veya sadaret kaymakamı denilen görevlinin başkanlığında toplanan divan kararlarının yazıldığı defterdir. Üçüncüsü ise Ordu ile alakalı kararların alındığı defterdir. Dördüncü olarak bilinen son grup ise padişah ve sadrazamın aynı anda saraydan ayrıldığında devlet işleri devam ettirmek üzere tayin edilen Sadaret kaymakamının müstakil olarak akdettiği divanlarda alınan önemli kararların yazıldığı defterlerdir.

Defterlerdeki kayıtlar mahalline-muhatap makama gönderilen berat ve fermanların suretleri şeklindedir. Divanda alınan kararlar sadrazamın başkanlığında kubbe vezirleri, Anadolu ve Rumeli kazaskerleri, defterdar ve nişancının katılımı ile padişahın onayından geçtikten sonra kronolojik sıra içerisinde bu defterlere kaydedilmiştir. Önemli hususlardan biri defterlerde gerçekleştirilmek istenen iptali yine padişahın iznine bağlıdır.

Burada defterlerin mahiyeti hakkında daha geniş bilgi vermek isterdik ama değinmek istediğimiz asıl konunun 1566 tarihli defterde yer alan Çankırı hakkındaki kararlar olması nedeniyle defterlerin tanıtımını kısa tutmak zorunda kaldık.

Yukarda da değindiğimiz üzere 1565 tarihli defterde Çankırı da dahil olmak üzere Osmanlı idari birimlerine gönderilen ve divandan padişah onayıyla çıkan her türlü karar-lar yer almaktadır.

Çankırı ile ilgili bu defterde yer alan kararlar:

192 sıra ile kayıtlı ve H. 2 Safer 973/M.29 Ağustos 1565 tarihli karar
Alınan Karar: Kengırı Bey' i ile Milan ve Kurşunlu Kadılarına:

"Koçhisar kazasında harabe bir handa öldürülerek at ve eşyaları gaspedilen Seyyid Ferecullah ın katilleri olduğu bildirilen şahıslar ile olaya adı karışan diğer şahısların (Şahısların isimleri verilmemiştir) biraraya getirilerek teftiş edilmesi, suçlu oldukları şer an sabit olanların hakettikleri cezaya çarptırılmaları ; aralarında sipahı olanlar var ise hapsedilip kimler olduklarının saraya bildirilmesi."

201 sıra ile kayıtlı ve 29 Ağustos 1565 tarihli karar
Alınan Karar: Anadolu Beylerbeyine, Kurşunlu ve Milan Kadılarına :

" Kengırı sancağı sipahilerinden Mustafa nın hırsız ve yolkesen olduğu Kurşunlu ve Çerkeş kazalarındaki halkın at ve katırlarını çalıp Kengırı da sattığı, mahkeme olunmak üzere çağrıldığında da bu çağrıya itaat etmediği bildirildiğinden adı geçennin derhal yakalanıp teftiş edilmesi ve timarının elinden alınarak başkasına verilmesi"

623 sıra ile kayıtlı H.19 Cemazıyeevvel 973/M. 12 Aralık 1565 tarihli karar
Alınan Karar: Kengırı, Karahisar-ı Sahib, Çorum, Kocaili, Karesi, Menteşe, Alaiye ve Biga Beylerine:

"Daha önce gönderilen emirle kara seferine hazırlanmaları istenmiş iken şimdi deniz seferine tayin olunduklarından dirlik tasarruf eden sipahiler dışındaki tüm sipahi, zaim ve alaybeyleri ile birlikte eksiksiz ve tam techizatlı olarak sefere hazırlanıp Nevruz dan on gün önce Çorum ve Kocaili ve Karahisar beylerinin İstanbul da diğer beylerin de Boğazhisarda hazır bulunmaları"

757 sıra ile kayıtlı H 19 Cemazıyeevvel 973/M. 12 Aralık 1565 tarihli karar
Alınan Karar: Teke, Kengırı, Sultanönü, Alaiye, Bolu, Kastamonu, Biga, Karasi, Aydın,Menteşe, Hamidili, Amasya, Çorum, Canik, Midilli, Rodos, Sivas Beylerine, Ankara sancağı için Anadolu Beylerbeyine, Kütahya sancağı için Şehzade Selim Lalasına ve Saruhan sancağı için Şehzade Murat Lalasına:

" Donanma için kürekçi gönderilmesi hususunda kadılara hükümler ve görevli adamlar gönderildiği; kadıların ve görevli adamların kendi hallerine bırakılmaması ve bu husus ile bizzat ilgilenerek sözkonusu kürekçilerin istenilen yer ve zamanda eksiksiz olarak hazır edilmesi için gerekli gayretin gösterilmesi"

879 sıra ile kayıtlı H. 6 Recep 973/M. 27 Ocak 1566 tarihli karar
Alınan Karar:Hüdavendiğar Sancağı Beyi Abdurrahman Bey e, Bolu, Kastamonu, Kengırı, Biga, Karesi, Aydın, Menteşe, Sultanönü, Teke, Alaiye, Niğde, Kayseri, Bozok, İçil,Aksaray Konya sancağı için Karaman Beylerbeyine ve Sivas sancağı için Rum Beylerbeyine:

" Kürekçi gönderilmesi hususunda daha önce emir gönderildiği halde henüz kürekçi gelmediğinden, kadıların kendi hallerine bırakılmayıp bu işle bizzat ilgilenilmesi ve kürekçilerin Nevruz dan önce İstanbul da hazır edilmesi"

1062 sıra ile kayıtlı H. 4 Şaban 973/M. 24 Şubat 1566 tarihli karar
Alınan Karar: Çorum ve Kengırı Beylerine:

" Sancakları askeriyle deniz seferine iştirak etmek üzere Nevruz' dan önce İstanbul da hazır bulunmaları"

Kimi yerde başka sancaklarla birlikte gönderilen kararlara tabi tutulan Kengırı kimi yerde ise doğrudan gönderilen kararlar ihtiva etmektedir. Bu kararların içeriğine bakıldığında 192 ve 201sıra ile kayıtlı iki kararın, bölgede vuku bulan hırsızlık ve gasp olayları üzerine olduğu anlaşılmaktadır. Bu iki karardan sonra gönderilen dört karar ise genelde deniz seferine (Hangi sefer olduğu belirtilmemiş) istenilen sipahi vb. askerlerin hazırlanması için gerekli gayretin gösterilmesi ve İstanbul da hazır bulundurulması yanı sıra donanma ihtiyaçı için gerekli olan kürekçilerin istenilen yer ve zamanda hatta Nevruzdan önce ibaresine dikkat çekilerek İstanbul da hazır bulundurulması ile ilgilidir.
Divan da Kengırı ile ilgili 1565 ve 1566 tarihleri içerisinde alınan bu altı kararın genelde Donanmaya duyulan asker ihtiyaçı ve bunun yanı sıra bölgenin ormanlık olması nedeniyle Neccar (Ahşap ustası: Eli güzel) ustalarının kaliteli olması ve kürek yapımında ve çekiminde aranan nitelikte olmaları kürekçi ihtiyaçının kengırı den de -fazlasıyla- istenildiğini göstermektedir. Ayrıca arzu etmediğimiz kararlar arasında yer alan hırsızlık ya da eşkiyalıkla ilgili kararlarda dikkat çekmektedir.
Kısaca özetini verdiğimiz Kengırı ile ilgili 1565-66 tarihli Mühimme defterinde yer alan karar-lar bölgenin 16 yy sosyo-ekonomik yönünün aydınlatılması nedeniyle önem arz etmektedir.

31.10.2005
Ferruh TORUK

captanblack
Çankırı Gönüllüsü


ankara
108 Cevap
Gönderim - 08/11/2005 :  21:29:52     
  Her gün bu site aracılığıyla Çankırı hakkında yeni bir bilgi ediniyoruz.Siteye bilgi bazında katkıda bulunan tüm Çankırı dost ve sevdalılarına bu konuda fakir bir hemşeriniz olarak sadece teşekkür edebiliyorum.

Cengizhan Savul  sayfa başına git


Forumda görüş beyan etmek ve yorum yapmak için üye olmanız gerekmektedir.
Yer alan ifadeler kişisel olup, hiçbir kurum ve/veya kuruluş adına görüş bildirilmez, bildirilse dahi kişisel kabul edilir ve yer alan her görüş yazarını bağlar. Site grup, cemaat, klik  vs bir sınıflama olmaksızın herkese açık olduğu için LÜTFEN POLEMİKLERE GİRMEYİNİZ, sadece kamuya sunacağınız bilgi ve görüşleri bizlerle paylaşınız. Yazılara yapılacak tenkitler edebi ve bilimsel formlar ve bilimsel etik açısından uygun olmalıdır. Kişilik haklarını ihlal halinde, hukuka, ahlaka aykırı görüş beyan edildiği ve ticari reklam yapıldığı durumlarda yazının yayınına izin verilmez. Kitap,dergi tanıtımları ticari sayılmaz. Yazılarınızda yaptığınız alıntılar (iktibaslar) için açıkça kaynak gösteriniz.

Çankırı Araştırmaları sitesi'
nde yayınlanmakta olan bütün yazılar, telif hakları yasalarınca korunmaktadır. Tümü yazarlarının yada telif hakkı sahiplerinin izniyle sitemizde yer almaktadır. Yazarların izni olmaksızın sitede yer alan metinlerin —kısa alıntı ve tanıtımlar dışında— herhangi bir biçimde basılmaması, yayınlanmaması, editörlerimizin ve üyelerimizin kaynak belirtmeden herhangi bir alıntıyı sitemizde yayınlamaması önemle rica olunur. Kaynak belirtilmeksizin sitemizde yayınlanan alıntılar ve görüşler yazarlarını bağlar.

Kalite Anlayışımız:
Lütfen bildirilerinizi yayınlamadan önce yazım kuralları ve içerik açısından kontrol ediniz. Mümkünse önce word belgesi olarak yazıp denetleyiniz. Sonra kopyala-yapıştır yöntemiyle buraya taşıyınız. Dilimize gereken özeni göstermeyen ve kurallara uymayan bildiriler silinecektir.

   


-2147467259|Operation must use an updateable query.
Ana Sayfam Yap Favorilerime Ekle       © Çankırı Araştırmaları Sitesi hatsanat site yönetim sayfa başına git